Luise Löwenfels

Naam

Luise Löwenfels (zuster Maria Aloysia)

Luise LoewenfelsLuise Löwenfels (bron: Tijdschrift Heemkunde Geleen 1985).

oudersDe ouders van Luise rond 1920 (bron: "Luise Loewenfels und ihre Familie").

monumentGedenksteen: "Hier woonde en werkte Zr. Aloysia Löwenfels arme dienstmaagd van Jezus Christus
* 5.7.1915 Trabelsdorf + 9.8.1942 Auschwitz."
(gemaakt door Jos Hermans uit Nuth).

 

 

Geboren

5 juli 1915 te Trabelsdorf (D)

Gedeporteerd

2 augustus 1942 te Geleen gearresteerd, via Amersfoort naar Westerbork overgebracht en 7 augustus 1942 naar Auschwitz

Vermoord

9 augustus 1942 te Auschwitz

Adres

Geenstraat 30, Geleen

Familie

dochter van wijlen Salomon Löwenfels en van Sophie Prölsdorfer

Achtergrond

Luise (ook: Louise) Löwenfels of Loewenfels werd geboren in een groot joods-orthodox gezin. Haar vader, een goedaardige man, was overleden toen zij acht jaar was. Luise bezocht de rooms-katholieke basisschool in haar dorp, en voelde zich al jong aangetrokken tot het katholieke geloof. Tegen de wil van haar familie bezocht ze regelmatig missen in de katholieke kerk. Uiteindelijk werd ze door haar familie als afvallige verstoten.

Ze zocht haar toevlucht in verschillende katholieke kloosters, maar vanwege de anti-joodse wetten in de jaren 1930 kon ze nergens blijven en dook uiteindelijk onder in een klooster in Mönchengladbach, waar zij op 25 november 1935 gedoopt werd als Maria Aloysia. Ze zou van hieruit naar Engeland gaan, maar koos uiteindelijk toch voor Nederland, waar ze al contact had met de zusters Arme Dienstmaagden van Jezus Christus in Lutterade. Op 3 maart 1936 kwam ze naar Geleen, en op 8 december 1937 trad ze bij de Arme Dienstmaagden in als postulante. Ze werd hier als kleuterleidster aangesteld, en legde op 12 september 1940 als zuster Aloysia haar eerste geloften af.

Vanwege haar joodse afkomst mocht zuster Aloysia tijdens de bezetting geen les meer geven aan de kleuterschool en in mei 1942 werd zij verplicht een jodenster te dragen. Een verzoek om naar Engeland of Amerika te mogen emigreren werd afgewezen. Haar familie was eerder al naar Amerika gevlucht, en haar moeder was daar in het voorjaar van 1940 overleden.

Toen in de zomer van 1942 de deportaties begonnen, verzochten tien Nederlandse kerkgenootschappen de bezetter in een telegram deze te staken, waarop werd toegezegd voor de vóór 1941 tot het christendom bekeerde joden een uitzondering te maken. Voor de katholieke bisschoppen en de meeste andere kerken voldeed dit niet, en men liet op 26 juli in alle kerken een herderlijk schrijven voorlezen tegen de anti-joodse maatregelen van de Duitsers en tegen de tewerkstelling in Duitsland. Uit wraak lieten de Duitsers op 2 augustus 1942 alle katholiek geworden joden arresteren en wegvoeren.

's Ochtends rond half zeven stond een overvalwagen voor de kloosterdeur in de Geenstraat met twee SS-ers en een plaatselijke politieagent, die zuster Aloysia meenamen ondanks protesten van de overste. De politieagent was zwaar ontdaan door het gebeurde en zei tot medewerking te zijn gedwongen.

Na een dag in kamp Amersfoort en drie dagen in Westerbork, werd zuster Aloysia op 7 augustus naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Daar werden zij en alle andere nonnen van dit transport vrijwel zeker meteen na aankomst op 9 augustus vergast. (Als uiterste sterfdatum wordt officieel 30 september 1942 vermeld.)

Luise had negen broers en zusters. Broer Heinrich werd niet lang na haar eveneens in Auschwitz vergast; de andere acht overleefden in Amerika.

Zuster Aloysia werd herdacht met een grafsteen op de begraafplaats in de kloostertuin van de zusters, met een artikel in het heemkundeblad in 1985, en een gedenkboekje door een medekloosterlinge geschreven in 1998. Op initiatief van haar medezusters werd nadien op 28 juni 2006 in de Geenstraat een monument onthuld ter herinnering aan zuster Aloysia, in de vorm van een gedenksteen aan de voet van een al langer bestaand dakkruis-ornament op de plek waar het klooster heeft gestaan.

Link

Digit​aal Monument

Literatuur

De vergeten joden van Geleen 1920-1950

"Bij een grafsteen", door W.H. van Bergen, in: Tijdschrift Heemkundevereniging Geleen, nr. 3, 1985 p. 140-156

"Luise Loewenfels und ihre Familie", door Michael Westerholz, in: Sammelblatt des Historischen Vereins Ingolstadt ... 2002 (p. 189-270).

"Edith Stein and Companions: On the Way to Auschwitz", door Paul W.F.M. Hamans (2010)

Motief vervolging

joodse afkomst